Làm gốm với kỹ thuật dùng bàn xoay là phương pháp được nhiều nghệ nhân và người yêu gốm lựa chọn bởi khả năng tạo hình mềm mại, tự nhiên và đầy tính nghệ thuật. Kỹ thuật này không chỉ giúp tạo ra những sản phẩm đẹp mắt mà còn mang lại cảm giác thư giãn, giải tỏa áp lực. Với sự kết hợp giữa đôi tay khéo léo và chuyển động vòng xoay nhịp nhàng, người làm gốm có thể tạo nên hàng trăm dáng gốm khác nhau. Hãy cùng khám phá kỹ thuật xoay gốm để hiểu vì sao phương pháp này luôn được ưu ái trong nghệ thuật gốm truyền thống và hiện đại.

Làm Gốm Với Kỹ Thuật Dùng Bàn Xoay: Khởi Đầu Cho Người Mới
Làm gốm kỹ thuật bàn xoay không chỉ là một quy trình sản xuất, mà còn là một bộ môn nghệ thuật đòi hỏi sự kiên nhẫn, khéo léo và cảm nhận tinh tế. Cảm giác khi những ngón tay bạn chạm vào khối đất sét đang xoay tròn, định hình nó thành một vật phẩm có hồn là một trải nghiệm vô cùng đặc biệt. Nếu bạn đang tìm hiểu về cách làm gốm bằng bàn xoay và muốn tạo ra những tác phẩm đầu tiên của mình, bài viết này sẽ là kim chỉ nam chi tiết nhất. Chúng ta sẽ cùng nhau khám phá mọi khía cạnh, từ việc chuẩn bị đất sét đến các kỹ thuật vuốt gốm cơ bản, mở ra cánh cửa đến thế giới nghệ thuật đất sét đầy mê hoặc này.
Kỹ Thuật Xoay Gốm Là Gì?
Kỹ thuật xoay gốm là phương pháp tạo hình đất sét trên bàn xoay thủ công hoặc bàn xoay điện. Người thợ sử dụng lực tay để định hình khối đất, kết hợp tốc độ quay để tạo ra hình trụ, bát, cốc, bình hay bình hoa với độ đối xứng cao.
Nguyên lý hoạt động của bàn xoay
Bàn xoay hoạt động dựa trên chuyển động vòng tròn liên tục, tạo lực ly tâm giúp đất sét dễ tạo hình hơn. Khi tốc độ xoay ổn định, đất sét trở nên “mềm” và dễ tuân theo lực bàn tay.
Ưu điểm của kỹ thuật xoay gốm
-
Cho độ đối xứng cao
-
Năng suất cao hơn so với nặn tay
-
Phù hợp với cả học viên mới
-
Tạo cảm giác thư giãn, tập trung
Quy Trình Làm Gốm Với Bàn Xoay Từ A–Z
Quy trình xoay gốm bao gồm nhiều bước nhỏ đòi hỏi sự tỉ mỉ và cảm nhận tốt về đất.

Chuẩn bị đất sét làm gốm
Đất sét phải được nhồi kỹ (wedging) để loại bỏ bọt khí, tăng độ kết dính và đảm bảo không nứt khi nung.
Đặt đất lên tâm bàn xoay
Đây là bước quan trọng nhất. Nếu đất lệch tâm, sản phẩm sẽ mất cân bằng và biến dạng khi tạo hình.

Mở lòng sản phẩm và kéo thân gốm
Người thợ sử dụng 2 tay để:
-
Ép đất xuống
-
Tạo lỗ rỗng bên trong
-
Kéo thành gốm cao lên
Kỹ thuật kéo thân đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa lực tay, độ ẩm và tốc độ xoay.

Hoàn thiện bề mặt – tinh chỉnh dáng gốm
Sau khi tạo hình, thợ gốm dùng dây cắt đáy, dùng dụng cụ để làm mượt thành gốm, bo miệng, tạo rãnh hoặc hoa văn.
Những Lỗi Thường Gặp Khi Xoay Gốm Và Cách Khắc Phục
Đất sét bị lệch tâm
Nguyên nhân: đặt đất không thẳng hoặc lực tay không đều
Cách xử lý: giữ hai tay cố định, tăng tốc bàn xoay, ép lại đất
Sản phẩm bị sập khi nâng chiều cao
Nguyên nhân: tốc độ xoay quá nhanh
Cách sửa: giảm vòng xoay, tăng độ dày chân đế
Mẹo Thực Hành Giúp Xoay Gốm Đẹp Và Chuẩn Dáng
-
Luôn giữ tay ướt và ổn định
-
Ngồi đúng tư thế, nhìn trực diện sản phẩm
-
Sử dụng bàn xoay điện tốc độ trung bình khi mới tập
-
Chọn đất sét có độ dẻo cao
-
Kiên trì luyện tập mỗi ngày

Công cụ hỗ trợ xoay gốm hiệu quả
Bao gồm: dây cắt, thanh gạt, bàn xoay mini, bọt biển, thùng nước và dụng cụ tạo họa tiết.
Ứng Dụng Của Kỹ Thuật Xoay Gốm Trong Nghệ Thuật Và Đời Sống
Kỹ thuật xoay gốm phù hợp để làm:
-
Ly, cốc, bát, tô
-
Lọ hoa, bình trang trí
-
Chậu cây gốm nghệ thuật
-
Đồ decor không gian

Kết Luận
Làm gốm với kỹ thuật dùng bàn xoay không quá khó nhưng đòi hỏi sự quan sát, luyện tập và cảm nhận tinh tế. Khi nắm được các bước cơ bản, bạn hoàn toàn có thể tạo ra những sản phẩm gốm độc đáo mang dấu ấn riêng. Đây là kỹ thuật tuyệt vời dành cho những ai yêu thích sáng tạo và muốn trải nghiệm nghệ thuật thủ công truyền thống.

